Wniosek o odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności może złożyć skazany, który nie rozpoczął jeszcze odbywania kary, a więc nie został jeszcze osadzony w zakładzie karnym. Po tym fakcie, w miejsce odroczenia, pojawia się instytucja przerwy w wykonaniu kary.


W sytuacji, gdy skazany złoży wniosek o odroczenie wykonania kary, będąc jeszcze na wolności, a przed rozpoznaniem tego wniosku zostanie przyjęty do jednostki penitencjarnej, to wniosek ten zostanie przekazany właściwemu sądowi penitencjarnemu i będzie traktowany jako wniosek o udzielenie przerwy w wykonaniu kary.

Zgodnie z art. 151 Kodeksu karnego wykonawczego, sąd może (fakultatywnie, a więc nie ma takiego obowiązku) odroczyć wykonanie kary pozbawienia wolności w trzech przypadkach:

– jeżeli natychmiastowe wykonanie kary pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki, na okres do roku
– w stosunku do skazanej kobiety ciężarnej oraz osoby skazanej samotnie sprawującej opiekę nad dzieckiem, na okres do 3 lat po urodzeniu dziecka,
– gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekracza w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów,

Przesłanka zbyt ciężkich skutków dla skazanego lub jego rodziny, w związku z wykonaniem kary, ze względu na jej ogólnikowość oraz ocenny charakter pozostawia sądowi znaczny luz decyzyjny przy rozpoznawaniu wniosku o odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności. Jako przykłady sytuacji, stanowiących podstawę do przyjęcia, że natychmiastowe wykonanie kary pociągnie za sobą zbyt ciężkie skutki dal skazanego lub jego rodziny można wskazać następujące stany faktyczne:

– chorobę członka rodziny skazanego, wymagającą opieki, którą może zapewnić tylko skazany,
– wiek lub kalectwo członków rodziny skazanego, z którymi skazany wspólnie zamieszkuje lub którymi się opiekuje, gdy opieki tej nie mogą zapewnić inne osoby,
– okresowe pozostawanie rodziny skazanego bez środków do życia,
– potrzebę ukończenia szkoły przez skazanego,
– potrzebę uregulowania spraw zawodowych, majątkowych lub osobistych skazanego,
– wydarzenie losowe, wymagające pilnego podjęcia czynności eliminujących jego skutki,

Odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności w takim przypadku może być udzielone kilkakrotnie, jednak łączny okres odroczenia nie może przekroczyć jednego roku. Okres odroczenia biegnie od dnia wydania pierwszego postanowienia w tym przedmiocie.

Złożenie wniosku o odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności nie wstrzymuje z mocy prawa wykonania tej kary. Jednakże sąd w szczególnie uzasadnionych przypadkach może postanowić inaczej.

Wniosek o odroczenie wykonania kary należy złożyć do sądu, który wydał wyrok skazujący na karę pozbawienia wolności, której przedmiotowy wniosek dotyczy. Wniosek podlega opłacie w wysokości 80 zł.

Na postanowienie sądu w przedmiocie odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności przysługuje zażalenie.

Jeżeli wymiar kary pozbawienia wolności nie przekracza 2 lat, a odroczenie wykonania takiej kary trwało przez okres co najmniej jednego roku, sąd może warunkowo zawiesić wykonanie takiej kary. Chodzi przy tym o karę orzeczoną w takim wymiarze, nie zaś o część kary podlegającej wykonaniu.