Osoba odbywająca karę pozbawienia wolności może wystąpić z wnioskiem o udzielenie przerwy w jej wykonaniu. Sąd obowiązany jest do udzielenia przerwy w wypadku choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby uniemożliwiającej odbywanie kary, może natomiast udzielić przerwy, gdy przemawiają za tym istotne względy rodzinne lub osobiste.

Za ciężką chorobę uznaje się taki stan skazanego, w którym umieszczenie go w zakładzie karnym może zagrażać życiu lub spowodować dla jego zdrowia poważne niebezpieczeństwo. Gdy stan chorobowy przeminie, skazany odbywa pozostałą część kary.
Ustawa nie wskazuje, jakie okoliczności mieszczą się w pojęciu istotnych względów rodzinnych i osobistych, tym samym sąd dokonuje indywidualnej analizy w każdej ze spraw. W orzecznictwie i nauce prawa karnego jako uzasadniające udzielenie przerwy w wykonaniu kary uznaje się w tym kontekście m. in. pozostawanie rodziny skazanego bez źródeł utrzymania, potrzebę uregulowania spraw zawodowych i majątkowych oraz ciężką chorobę osoby bliskiej, nad którą nikt oprócz skazanego nie może sprawować opieki.
W przypadku, gdy przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności trwała co najmniej rok, skazany odbył co najmniej 6 miesięcy kary, a suma odbywanych kar nie przekracza 3 lat pozbawienia wolności, sąd może warunkowo zwolnić skazanego z odbycia reszty kary.
Kodeks karny wykonawczy przewiduje przypadki, w których sąd władny jest odwołać przerwę w wykonaniu kary pozbawienia wolności. Może się to stać, gdy :
– ustała przyczyna, dla której przerwa została udzielona,
– skazany nie korzysta z przerwy w celu, w jakim została udzielona,
– skazany rażąco narusza porządek prawny,
– skazany nie wywiązuje się z nałożonego przez sąd obowiązku np. poddania się leczeniu lub rehabilitacji.
Jeśli powyższe przesłanki zajdą po udzieleniu skazanemu przez sądowego kuratora zawodowego pisemnego upomnienia, sąd odwołuje przerwę, chyba że przemawiają przeciw temu szczególne względy.
W przypadku, gdy wobec skazanego w czasie przerwy w odbywaniu kary zastosowano środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania, kara pozbawienia wolności podlega wykonaniu z mocy prawa.
Z wyjątkiem sytuacji wystąpienia choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby skazanego, nie jest możliwe udzielenie przerwy przed upływem roku od dnia ukończenia poprzedniej przerwy i powrotu po niej do zakładu karnego.
W przedmiocie wniosku o udzielenie przerwy w wykonaniu kary orzeka właściwy sąd penitencjarny. Skazany oraz jego obrońca mają prawo wziąć udział w posiedzeniu. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych wniosek podlega opłacie w wysokości 60 zł.